|
Μια πρόσφατη έρευνα στην Κίνα, αποκάλυψε πως κάποιο είδος ασιατικής μέλισσας δημιουργεί μια μπάλα θερμότητας σε συνεργασία με άλλες μέλισσες της αποικίας, ώστε να ανεβάσουν τη θερμοκρασία τόσο πολύ ώστε να ψήσουν τον εισβολέα. Στην περιοχή της Κίνας, τουλάχιστον δυο είδη μελισσών, το τοπικό είδος Apis cerana και το ευρωπαϊκό είδος Apis mellifera, περικυκλώνουν τη σφήκα-εισβολέα δημιουργώντας μια ζωντανή σφαίρα υπερασπιστών της κυψέλης και θερμαίνουν τον εχθρό μέχρι θανάτου. Ο Tan Ken του Πανεπιστημίου Γεωργίας Yunnan στο Kumming της Κίνας, και η ομάδα του δήλωσαν πως οι εγχώριες μέλισσες διαθέτουν ορισμένες έξυπνες τεχνικές που στερούνται οι ευρωπαϊκές, πράγμα λογικό καθώς μόνο οι ασιατικές μέλισσες αντιμετώπιζαν τον εχθρό αυτό, τη σφήκα Vespa velutina, για πολλά χρόνια, ενώ οι ευρωπαϊκές μέλισσες εξαπλώθηκαν στην Ασία μόλις πριν από 50 χρόνια περίπου. Είχαν στη διάθεσή τους λοιπόν, πολύ λιγότερο χρόνο να προσαρμοστούν και να αναπτύξουν τεχνικές άμυνας εναντίον του εν λόγω εντόμου. Οι επιτιθέμενες σφήκες είναι "γιγαντιαίες", όπως τονίζει ο Thomas Seeley του Πανεπιστημίου Cornell, που μελετά τη συμπεριφορά των μελισσών. Από όλα τα κοινωνικά έντομα, το είδος αυτό διαθέτει τους μεγαλύτερους εργάτες, με άνοιγμα φτερών που φθάνει τα πέντε εκατοστά. Οι σφήκες κατασκευάζουν παραλλαγές μεγάλου μεγέθους των κυψελωτών φωλιών άλλων κοινωνικών εντόμων και στη μεταφορά των προνυμφών τους για να θρέψουν τις νεαρές σφήκες. Ο Seeley δήλωσε πως έχει παρατηρήσει μία μόνο σφήκα να εξολοθρεύει μια αποικία 6000 μελισσών που δεν διέθεταν τον μηχανισμό άμυνας της "σφαίρας θερμότητας". Ο εισβολέας στέκεται στην είσοδο της κυψέλης καθώς η μια μέλισσα-φύλακας μετά την άλλη προβάλλει για να υπερασπιστεί την κατοικία της. Η σφήκα τεμαχίζει έναν-έναν τους φρουρούς και περιμένει τον επόμενο. Όταν όλοι οι αντίπαλοι είναι νεκροί, οι σφήκες αρπάζουν τις προνύμφες των μελισσών. Ωστόσο, μερικά είδη μελισσών μπορούν να υπερασπιστούν τις κυψέλες τους περικυκλώνοντας τον εισβολέα. Οι ερευνητές πίστευαν πως οι λίγες δεκάδες των μελισσών αυτών επιχειρούσαν να τσιμπήσουν τη σφήκα, αλλά οι θερμικές κάμερες που χρησιμοποίησε ο Seeley αποκάλυψαν την ολοένα αυξανόμενη θερμοκρασία της σφαίρας που δημιουργούσαν. Για να διαπιστώσουν ποιο ήταν το όριο ασφαλείας των μελισσών, ο Tan και η ερευνητική του ομάδα εισήγαγαν σφήκες σε έξι αποικίες ασιατικών και ευρωπαϊκών μελισσών. Σε κάθε φωλιά, οι εργάτριες μέλισσες περικύκλωσαν αμέσως τη φωλιά, ενώ μέσα σε πέντε λεπτά το κέντρο μιας τυπικής σφαίρας μελισσών είχε φθάσει τους 45° Κελσίου. Για να ελέγξουν την αντοχή των μελισσών και των σφηκών στη θερμότητα, οι ερευνητές αιχμαλώτισαν το κάθε είδος σε εκκολαπτήρια, στα οποία αύξαναν σταδιακά τη θερμοκρασία. Οι σφήκες πέθαναν στους 45,7° Κελσίου, ενώ οι ασιατικές μέλισσες επέζησαν μέχρι τους 50,7° και οι ευρωπαϊκές μέχρι τους 51,8° αντίστοιχα. Οι εγχώριες ασιατικές μέλισσες, αντίπαλοι των σφηκών από αρχαιοτάτων χρόνων, κινητοποιούσαν 50% περισσότερους υπερασπιστές στη σφαίρα θερμότητας για την αντιμετώπιση της σφήκας σε σχέση με τις ευρωπαϊκές μέλισσες. Επίσης, οι ασιατικές μέλισσες που δεν συμμετείχαν στην εξολόθρευση του εχθρού, είχαν περισσότερες πιθανότητες να βρούν καταφύγιο κατά τη διάρκεια μιας επίθεσης από ό,τι οι ευρωπαϊκές σφήκες που είχαν ανάλογο ρόλο. Η
σφαίρα θερμότητας αποτελεί εγγενή μηχανισμό των μελισσών που φροντίζουν τις
προνύμφες στη φωλιά, αναφέρει ο Seeley. Για να
διατηρήσουν τα νεαρά μέλη της κυψέλης στη σωστή θερμοκρασία όταν ο καιρός
είναι ψυχρός, οι μέλισσες συγκεντρώνονται γύρω από τις προνύμφες και
χρησιμοποιώντας τους ισχυρότατους μύες που διαθέτουν για να πετούν, παράγουν
θερμότητα. Ο Seeley παρατηρεί, ωστόσο, ότι οι
"νταντάδες" δεν ανεβάζουν τη θερμοκρασία πάνω από τους 36° Κελσίου ώστε τα
νεογνά να παραμένουν ασφαλή. Δείτε επίσης το σχετικό video από το National Geographic
|
