Τα Φίδια και η Τροφή τους- Εισαγωγή » Μαθαίνοντας στα φίδια να τρώνε
Προσφέροντας τροφή στο φίδι » Προσφέροντας κατεψυγμένη τροφή » Πόσο πρέπει να φάει το φίδι μου; » Προβλήματα στη διατροφή

ανανεώθηκε: 27 Μαΐου 2008

 

Υπάρχουν διάφοροι τρόποι ταΐσματος ενός φιδιού, οι οποίοι εξαρτώνται από διάφορους παράγοντες όπως:

Όλα τα φίδια δεν τρέφονται και δεν προτιμούν να τρέφονται με την ίδια τροφή. Υπάρχουν φίδια που προτιμούν να τρέφονται με συγκεκριμένα τρωκτικά, άλλα φίδια προτιμούν να τρέφονται με πουλιά, άλλα με σαύρες, άλλα με βατράχια, άλλα με αυγά και υπάρχουν και φίδια που τρέφονται με άλλα φίδια.

Έτσι, ανάλογα με τις ανάγκες των φιδιών, έχουν προσαρμοστεί και οι υπόλοιπες αισθήσεις, λειτουργίες και σωματικές τους ιδιαιτερότητες. Για παράδειγμα, τα φίδια που προτιμούν να τρέφονται με πουλιά, έχουν μακριά δόντια, που τους επιτρέπουν να πιάνουν το πουλί καλά και τα μακριά δόντια να διαπεράσουν τα φτερά και να εισχωρήσουν στο κρέας. Αυτά τα φίδια επειδή τρέφονται με πουλιά πάνω στα κλαδιά, έχουν διαμορφώσει μικρότερου μεγέθους σώματα, λεπτότερα με δυνατές συλληπτήριες ουρές.
Υπάρχουν φίδια που έχουν προσαρμοστεί στο σκληρό περιβάλλον μιας ερήμου, όπως για παράδειγμα η οχιά Cerastes cerastes, η οποία έχει αρκετά ιδιαίτερη συμπεριφορά.
Ο τρόπος που θηρεύουν την τροφή τους είναι μέσω ενέδρας. Με πλάγιες κινήσεις, κρύβονται μέσα στην άμμο και τα μόνα που προεξέχουν είναι τα μάτια και το μπροστινό μέρος του στόματος. Πάνω από κάθε μάτι υπάρχουν κεράτινες προεξοχές σαν βλέφαρα, με τη βοήθεια των οποίων αντιλαμβάνονται ευκολότερα το θήραμα. Λόγω του ότι αυτές οι κεράτινες προεξοχές βρίσκονται σε απόσταση από το κεφάλι, "πιάνουν" και τον παραμικρό κραδασμό στο έδαφος.
(Παρένθεση) Σε αυτό το σημείο να αναφέρουμε ότι όλα τα φίδια είναι κουφά και αντιλαμβάνονται έντονα τις δονήσεις και τους κραδασμούς στο έδαφος.
Εάν τα φίδια αυτά βρισκόταν σε άλλο πιο στέρεο έδαφος δεν θα τους ήταν απαραίτητο να αντιλαμβάνονται τους κραδασμούς μέσω αυτών των κεράτινων προεξοχών πάνω από τα μάτια. Επειδή όμως η κίνηση κάποιου θηράματος στην άμμο εξομαλύνει και απορροφά τους κραδασμούς σε μεγάλο ποσοστό, τα φίδια αυτά έχουν αναπτύξει αυτές τις κεράτινες προεξοχές, οι οποίες "πιάνουν" και τον παραμικρό κραδασμό.

Άλλο μέσο που βοηθά σημαντικά στην εξακρίβωση του θηράματος, είναι η όσφρηση μέσω του οργάνου του Jacobson. Τρίτο και τελευταίο μέσο εντοπισμού του θηράματος, είναι η όραση, η οποία στα περισσότερα φίδια δεν είναι έντονα αναπτυγμένη και απλά χρησιμεύει στην αντίληψη της κίνησης του θηράματος.

Εκτός από τις διαφορετικές μεθόδους κυνηγιού, αναλόγως διαφορετικοί είναι και οι τρόποι με τους οποίους τα φίδια πιάνουν και καταπίνουν την τροφή τους.
Υπάρχουν άλλα φίδια, δηλητηριώδη φίδια για παράδειγμα που δαγκώνουν στιγμιαία το θήραμα, του εγχέουν σημαντική ποσότητα δηλητηρίου και μετά το αφήνουν αμέσως ώστε να μην προλάβει και τους δαγκώσει αυτό. Το θήραμα έπειτα δεν θα πάει πολύ μακριά και καταβεβλημένο από το δηλητήριο στο αίμα του, θα σωριαστεί νεκρό. Τα φίδια αυτά εντοπίζουν έπειτα το θήραμα από τα ίχνη οσμής που άφησε πίσω του.

Άλλα φίδια, όπως οι περισσότεροι συσφιγκτήρες, αρπάζουν και κρατούν σφιχτά το θήραμα μέχρι να πεθάνει, ενώ πολλά δενδρόβια φίδια κρατούν για αρκετή ώρα το θήραμα τυλιγμένο στο σώμα τους πριν ξεκινήσει η διαδικασία της κατάποσης. Τα φίδια εκτινάσσονται πιάνοντας με το στόμα τους το θήραμα και τραβώντας το προς το μέρος τους, τυλίγουν σφιχτά το σώμα τους γύρω του. Σε κάθε εκπνοή του θηράματος, σφίγγουν όλο και περισσότερο, μέχρι πλέον το θήραμα να μην μπορεί να ανασάνει άλλο. Εάν το θήραμα είναι μικρό και αναλόγως του είδους φιδιού, κάποιες φορές το φίδι νοιώθει ότι δεν απειλείται από το θήραμα και μπορεί να μην υπάρξει καθόλου σύσφιξη πριν ξεκινήσει η διαδικασία της κατάποσης.


Φωτ.1 Οχιά Cerastes cerastes


Φωτ.2 Αφρικάνικος Πύθωνας των βράχων Python sebae

Στις φωτογραφίες βλέπετε 3 διαφορετικά φίδια.
(φωτ.1) Ένα δηλητηριώδες φίδι που ζει στην έρημο, κυνηγά με τη μέθοδο της ενέδρας και σκοτώνει τα θύματά του με δηλητήριο.
(φωτ.2) Ένα φίδι μεγάλων διαστάσεων που ζει στην Αφρική και σκοτώνει το θήραμά του με τη σύσφιξη χρησιμοποιώντας τη μυϊκή του μάζα.
(φωτ.3) Ένα φίδι που ζει στα Τροπικά δάση του Αμαζονίου, κυνηγά και αυτό με τη μέθοδο της ενέδρας παραμένοντας κρυμμένο ανάμεσα στα φυλλώματα των δέντρων και τρέφεται με πουλιά.

 
[video - πως τα φίδια καταπίνουν το θήραμά τους]
Φωτ.3 Βόας των δέντρων
Amazon tree boa
Corallus hortulanus

Μαθαίνοντας στα φίδια να τρώνε τρωκτικά (ποντίκια - αρουραίους)
Για τα φίδια που διατηρούνται στην αιχμαλωσία και στη φύση τους δεν τρέφονται με τρωκτικά, υπάρχουν διάφορα τεχνάσματα που μπορούμε να εφαρμόσουμε και να μάθουμε σε αυτά τα φίδια να τρέφονται με τρωκτικά.
Ένας τρόπος είναι να τρίψουμε την τροφή του φιδιού, αυτή που έχει συνηθίσει να τρώει (είτε σαύρα, είτε βάτραχος) σε ποντίκι ώστε να μείνει η μυρωδιά, και να του το προσφέρουμε. Χρειάζεται να κάνουμε αρκετές προσπάθειες και να πειραματιστούμε πάνω σε αυτό.
Άλλος τρόπος είναι να διαλέξουμε ένα κατά πολύ μικρότερο βάτραχο ή σαύρα και να δέσουμε στη μια άκρη ένα ποντίκι με σπάγκο από αυτόν που χρησιμοποιείται στα χειρουργεία ο οποίος διαλύεται εύκολα στο στομάχι. Με αυτό τον τρόπο, το φίδι θα φάει το θήραμα που έχει συνηθίσει (βάσει μυρωδιάς) να τρώει και τραβώντας ακολούθως θα φάει και το ποντίκι. Σκοπός μας είναι να συνηθίσει το φίδι σταδιακά να αναγνωρίζει το ποντίκι ως την τροφή του, βασιζόμενο στην όψη και κυρίως στη μυρωδιά του ποντικού.

Εάν το φίδι είναι νεογέννητο το πρώτο γεύμα της ζωής του είναι μετά την πρώτη έκδυση. Είτε νεογέννητο είτε κάποιων εβδομάδων, το φίδι δεν θα πρέπει να το χειριστείτε πριν συνηθίσει να τρώει και αυτό ακολουθεί μετά την περίοδο εγκλιματισμού.
Εάν αντιμετωπίζετε σημαντικές δυσκολίες με τη σίτιση του φιδιού σας, ζητήστε βοήθεια από κάποιον πιο έμπειρο με πείρα στα ερπετά.

Προσφέροντας τροφή (ποντίκι - αρουραίο) στο Φίδι
Στην προηγούμενη ενότητα μάθαμε πως θα διδάξουμε ένα φίδι που είναι μαθημένο σε άλλα είδη τροφής, να μάθει να τρώει ποντίκι ή αρουραίο.
Τώρα θα αναφερθούμε στον τρόπο που ετοιμάζουμε και προσφέρουμε τροφή στα φίδια. Τα φίδια μπορούν να τρέφονται με ζωντανή ή κατεψυγμένη τροφή. Για πολλούς λόγους όμως -που θα τους αναφέρουμε παρακάτω- δεν ενδείκνυται να ταΐζουμε τα φίδια με ζωντανή τροφή (ποντίκια - αρουραίους).
Τα ζωντανά ποντίκια ή αρουραίοι, μπορούν πολύ εύκολα να δαγκώσουν και να τραυματίσουν σοβαρά το φίδι. Εάν δεν ήταν μέσα στο τεράριουμ και το φίδι δεν πεινούσε, το ποντίκι απλά θα έφευγε. Μέσα στο τεράριουμ όμως σε περιορισμένο χώρο, το ζωντανό ποντίκι βρίσκεται πολύ κοντά στο φίδι. Τα ποντίκια είναι πολύ έξυπνα ζώα. Μπορεί η όρασή τους να μην τους βοηθά ιδιαίτερα να αντιληφθούν πολλά πράγματα από το περιβάλλον τους παρά μόνο όταν αυτά βρίσκονται πολύ κοντά, αντιλαμβάνονται όμως πολύ καλά τη μυρωδιά και τους κραδασμούς (ακριβώς όπως και τα φίδια). Το ποντίκι που δε θα φαγωθεί από ένα φίδι που δεν πεινάει, πολύ σύντομα θα αντιληφθεί την παρουσία του φιδιού στον ίδιο χώρο με αυτό και το πιθανότερο είναι οτι σύντομα θα αρχίσει να δαγκώνει το φίδι. Τα φίδια όταν δεν πεινούν δεν θα ασχοληθούν με το ποντίκι. Το πολύ πολύ να δαγκώσουν μια-δυο φορές και μάλιστα μόνο όταν παρενοχληθούν από το ποντίκι.
Στη συνέχεια θα παραμείνουν στη θέση τους γεμάτα στρες και αυτά όπως και το ποντίκι. Σε αντίθεση με το φίδι, το ποντίκι και ιδίως ο αρουραίος, εκδηλώνει έντονα επιθετική συμπεριφορά όταν καταλάβει οτι απειλείται και δεν έχει διέξοδο διαφυγής.
Το αποτέλεσμα για ένα φίδι που δεν πεινούσε και έμεινε όλη νύχτα με ζωντανό ποντίκι, είναι πολύ συχνά οδυνηρός θάνατος από μεγάλα τραύματα στο κρανίο.
Άλλος λόγος που δεν προτιμώνται τα ζωντανά ποντίκια είναι διότι το φίδι αναβιώνει και πάλι τα παλιά του ένστικτα και αρχίζει να "αγριεύει". Σε ένα φίδι που για αρκετό καιρό τρέφεται με ζωντανά ποντίκια ή αρουραίους, θα παρατηρήσουμε σταδιακά έντονη επιθετικότητα, ακόμη και όταν το χειριζόμαστε συχνά.
Εάν παρόλα αυτά θέλουμε να δίνουμε ζωντανό ποντίκι στο φίδι ή φίδια μας, τότε ο ενδεδειγμένος και ασφαλής τρόπος είναι να πιάνουμε το ποντίκι από την πτύχωση του δέρματος στην περιοχή του αυχένα (όπως οι γάτες τα γατάκια) με μια μακριά λαβίδα και να το πλησιάσουμε σε απόσταση αναπνοής από το στόμα του φιδιού. Σε καμία περίπτωση να μην αφήνουμε ζωντανό ποντίκι ή ακόμα χειρότερα αρουραίο, να περιφέρεται ελεύθερο μέσα στο τεράριουμ μαζί με το φίδι και μάλιστα χωρίς επιτήρηση.
Το αποτέλεσμα μπορείτε να το δείτε στη φωτογραφία παρακάτω.
Μόλις το φίδι αρπάξει το ζωντανό ποντίκι, αστραπιαία θα τυλίξει το σώμα του γύρω του για να το "πνίξει". Σε όλη αυτή τη διαδικασία και μέχρι να βεβαιωθούμε ότι το ποντίκι είναι νεκρό, δεν αφήνουμε από τα μάτια μας το φίδι, ώστε να βεβαιωθούμε πως είναι ασφαλές και δεν κινδυνεύει.


αποψυγμένο pinky (νεογέννητο ποντικάκι)
το οποίο προσφέρουμε με λαβίδα


Στη φωτογραφία είναι ένας Βασιλικός πύθωνας (Ball python) ο οποίος έμεινε
για κάποιες ώρες μαζί με νεαρό αρουραίο χωρίς την παρουσία ανθρώπου κοντά του.
Το φίδι μου το φέρανε σε αυτή την κατάσταση και  έπειτα από αρκετό καιρό και με τη
χρήση διαφόρων αλοιφών, βελτιώθηκε αισθητά η κατάστασή του.

Προσφέροντας κατεψυγμένη τροφή στο Φίδι
Το καλύτερο είναι τα φίδια να τρέφονται με κατεψυγμένα ποντίκια ή αρουραίους (αναλόγως του μεγέθους τους). Αυτά τα ποντίκια χρειάζεται να ξεπαγώσουν καλά πριν τα δώσουμε στο φίδι μας. Υπάρχουν πολλοί τρόποι να ξεπαγώσετε ένα ποντίκι. Το τοποθετείτε σε κάποια ζεστή (αλλά όχι καυτή) επιφάνεια μέχρι να πιάσετε την κοιλιά του και να μην είναι κρύα. Άλλος τρόπος είναι να το ζεστάνετε σε ένα μπρίκι με νερό. Άλλος τρόπος είναι να το βάλετε κάτω από μια λάμπα τύπου spot. Όσο πιο μικρό είναι σε μέγεθος το ποντίκι, τόσο πιο γρήγορα ξεπαγώνει.
Εάν για κάποιο λόγο ξεχάσετε για πάνω από 8-10 ώρες το ποντίκι και δεν το δώσετε έγκαιρα στο φίδι, είναι καλύτερα να το πετάξετε διότι θα έχει αλλοιωθεί. Αν το φίδι δεν έφαγε το ποντίκι μην το βάλετε και πάλι στην κατάψυξη. Οι ιστοί στο κρέας του ποντικού (αλλά και σε οποιοδήποτε κρέας) καταστρέφονται με αυτή τη διαδικασία. Μπορείτε να το βάλετε για μια το πολύ μέρα στη συντήρηση (ψυγείο, όχι κατάψυξη) και να το προσφέρετε την επόμενη μέρα.
Σημαντικό ρόλο στην καλή ανάπτυξη του φιδιού παίζει η ποσότητα και η συχνότητα λήψης τροφής. Το μέγεθος του φιδιού δεν είναι ανάλογο του στόματος, γιατί τα φίδια έχουν μια μοναδική ικανότητα να μπορούν να διαστέλλουν τα σαγόνια τους και κατά πλάτος. Επίσης, ο στενός συχνά λαιμός των φιδιών είναι πολύ περισσότερο ελαστικός, επιτρέποντας στα φίδια να καταπιούν γεύμα μέχρι και 2-3 φορές μεγαλύτερο από το μέγεθος τους κεφαλιού τους. Άλλα φίδια είναι περισσότερο λεπτά και μακριά και άλλα πιο κοντά και χοντρά. Οπότε, ένας γενικός κανόνας σωστού μεγέθους τροφής, είναι να τους προσφέρουμε τόση τροφή ώστε η κοιλιά τους να δείχνει φουσκωμένη, αλλά όχι υπερβολικά.
Αφού το ποντικάκι είναι ζεστό στην αφή, μπορείτε να το προσφέρετε στο φίδι σας μα τη βοήθεια μιας λαβίδας. Πιάνετε το ποντίκι από την πτύχωση στο σβέρκο (όπως αναφέραμε παραπάνω) και πλησιάζετε με αυτό προς το στόμα του φιδιού. Εάν στα πρώτα 30" το φίδι δεν δείξει ενδιαφέρον, μπορείτε να κουνήσετε ελαφρώς το ποντίκι ώστε να ξεγελάσετε το φίδι πως είναι κάτι ζωντανό. Μόλις το φίδι αρπάξει το ποντίκι, αφήστε τη λαβίδα και αφήστε το στην ησυχία του να καταπιεί σιγά-σιγά το ποντίκι. Τις περισσότερες φορές και παρά το γεγονός ότι το ποντίκι είναι νεκρό, τα φίδια σφίγγουν το θήραμά τους σα να επρόκειτο για ζωντανό. Αυτό που τους ξεγελάει είναι η θερμότητα που λαμβάνουν με τους αισθητήρες τους από το ζεστό θήραμα.
Με αργές κινήσεις το φίδι σπρώχνει με τα σαγόνια του το θήραμα και μόλις φτάσει στο λαιμό, σειρά μετά έχουν οι μύες οι οποίοι με ζιγκ-ζαγκ κινήσεις κατεβάζουν το θήραμα προς την κοιλιά. Ακολούθως, το φίδι θα πιει αρκετό νερό και θα αναζητήσει το θερμό σημείο στο τεράριουμ, όπου με τη βοήθεια της ζέστης θα ενεργοποιηθούν εκείνα τα ένζυμα τα οποία είναι απαραίτητα για την πέψη της τροφής.
Δυο πράγματα είναι ουσιώδη κατ' αυτή τη στιγμή.

Τα φίδια έχουν πολύ ισχυρά πεπτικά υγρά και το στομάχι τους εύκολα διαλύει σχεδόν οτιδήποτε και σε σύντομο χρόνο (κρέας, δέρμα,κόκαλα). Σε τρεις περίπου μέρες, το φίδι θα έχει αφομοιώσει σε μεγάλο βαθμό το ποντίκι στο στομάχι του και όταν αφοδεύσει, το μεγαλύτερο μέρος των κοπράνων θα αποτελείται από τις τρίχες, που είναι και το μοναδικό πράγμα που δεν μπορεί να "αλέσει" το στομάχι τους.
Σημαντικό είναι σε αυτό το σημείο να αναφερθεί και πάλι πως η διαδικασία χώνεψης εξαρτάται από τη θερμοκρασία στην οποία το φίδι κρατείται και στο μέγεθος του ποντικιού. Είναι πολύ σημαντικό να υπάρχει η κατάλληλη για το είδος θερμοκρασία. Για περισσότερα σε αυτό, ανατρέξτε στη σχετική ενότητα care sheets.
Αφού το φίδι αφοδεύσει, μπορούμε αν το θέλουμε να το βγάλουμε από το τεράριουμ. Αν το φίδι δεν έχει συνηθίσει στο χειρισμό, το βγάζουμε από το τεράριουμ με τη βοήθεια κάποιου άγκιστρου (hook) και με απαλές και αργές κινήσεις να το χειριστούμε.


Προσφορά αποψυγμένου εμβρύου αρουραίου σε νεαρό Βόα (Boa constrictor imperator) με μια λαβίδα


Εάν το φίδι δεν φάει έπειτα από αρκετές προσπάθειες, αφήνουμε το αποψυγμένο γεύμα μέσα στο τεράριουμ. Ελέγχουμε πάλι έπειτα από λίγες ώρες αν έχει φάει, αν δεν έφαγε, απομακρύνουμε το ποντίκι από το τεράριουμ.


Βόας του είδους Boa constrictor imperator, πάνω σε άγκιστρο (hook)

Πόσο πρέπει να φάει το φίδι μου;
 Κάθε φίδι πρέπει να τρέφεται τόσο ώστε να χορταίνει και οι κάτοχοι φιδιών δεν ταΐζουν πάντοτε τα φίδια τους σύμφωνα με το πόσο χρειάζονται τα ίδια τα φίδια να φάνε. Τις περισσότερες φορές η άγνοια είναι ο κοινός παρονομαστής κατά την προσφορά του κατάλληλου γεύματος σε ένα φίδι. Πολλές φορές μου λένε:
το φίδι μου είναι μήκους 60 εκ. περίπου του έδωσα ένα pinky γιατί έτσι μου είπαν στο μαγαζί από όπου το πήρα, έκανα καλά;
Ένας κανόνας είναι το θήραμα που θα προσφέρουμε στο φίδι, να μην είναι μεγαλύτερο από 2 φορές το πλάτος του κεφαλιού του φιδιού.
Σε όλους τους κανόνες όμως υπάρχουν εξαιρέσεις και αναλόγως με την κατάσταση του φιδιού, ένα φίδι μπορεί και θα φάει ένα θήραμα με μέγεθος 3 ή και 4 φορές μεγαλύτερο από το πλάτος του κεφαλιού του. Τα φίδια μπορούν να καταπιούν πολύ μεγάλα θηράματα. Η διαδικασία της κατάποσης είναι πολύ διαφορετική από αυτή των ζώων με άκρα. Τα κάτω σαγόνια συνδέονται με αρθρωτούς συνδέσμους οι οποίοι μπορούν να μετακινούνται και σε ένα μεγάλο γεύμα τα κάτω σαγόνια ανοίγουν κατά πλάτος τόσο όσο χρειάζεται για να γίνει η κατάποση του θηράματος. Μετά το γεύμα το φίδι με δυο τρία ανοίγματα του στόματος επαναφέρει τα σαγόνια στη θέση τους.


Με εναλλάξ κινήσεις των δυο ξεχωριστών τμημάτων του
κάτω σαγονιού το φίδι φέρνει τα σαγόνια στη θέση τους.
Η οπή που διακρίνεται είναι η γλωττίδα

Όσο πιο μεγάλο είναι το γεύμα τόσο περισσότερο χρόνο χρειάζεται το φίδι για να το καταπιεί. Καθ' όλη αυτή τη διάρκεια το φίδι αναπνέει μέσω της γλωττίδας η οποία στα φίδια είναι αισθητά μεγαλύτερη από ότι σε άλλα ζώα. Σε ένα υγιές φίδι με το σωστό βάρος αποφεύγετε τα υπερβολικά μεγάλα γεύματα και το πολύ φαγητό. Με γεύματα λιτά, τέτοια ώστε να κρατούν το φίδι σε καλή φόρμα επιτυγχάνεται καλύτερη υγεία και περισσότερα χρόνια ζωής για το φίδι σας. Ένα παχύσαρκο φίδι θα ζήσει λιγότερα χρόνια και θα προκύψουν προβλήματα υγείας.


Τα φίδια μπορούν να φάνε πολύ μεγάλα γεύματα. Κατά την κατάποση ενός πολύ μεγάλου γεύματος αναπνέουν μέσω της γλωττίδας.
Προσέξτε επίσης πόσο ελαστικό είναι το δέρμα το οποίο διαστέλλεται κατά την κατάποση ενός μεγάλου θηράματος

Ο κανόνας της αντιστοιχίας του μεγέθους του θηράματος με το κεφάλι του φιδιού ισχύει. Τι γίνεται όμως με τα φίδια που έχουν μικρό κεφάλι; Τέτοια φίδια είναι ας πούμε τα milk και king snakes. Αυτά τα φίδια έχουν μικρό κεφάλι και εάν ακολουθήσουμε μόνο τον πρώτο κανόνα θα έχουμε πρόβλημα με ένα φίδι που βρίσκεται στην ανάπτυξη, καθώς το στομάχι του φιδιού χωρά πολύ περισσότερη τροφή, το φίδι πεινάει και εάν επαναλαμβάνουμε το ίδιο λάθος σε κάθε γεύμα το φίδι θα μείνει πίσω στην ανάπτυξή του και διάφορα προβλήματα υγείας είναι πιθανό να προκύψουν.
Μικρά κεφάλια δεν έχουν μόνο αυτά τα φίδια. Μικρά κεφάλια έχουν και όλα τα ενήλικα φίδια με μεγάλα και χοντρά σώματα όπως και οι ενήλικοι Βόες σφιγκτήρες. Όταν τα φίδια είναι μικρά σε ηλικία το κεφάλι τους είναι αναλογικά μεγαλύτερο. Όπως όμως με τα περισσότερα πλάσματα το σώμα αναπτύσσεται περισσότερο σε σχέση με το κεφάλι καθώς το άτομο μεγαλώνει.


Σε αυτή τη φωτογραφία ο ενήλικος βόας πρόκειται να φάει ένα
αποψυγμένο κουνέλι κατά πολύ μεγαλύτερο από το πλάτος του κεφαλιού


Εδώ μόλις το έφαγε και επαναφέρει τα σαγόνια στη θέση τους


Τις πρώτες φορές και εάν ποτέ άλλοτε δεν είχατε κάποιο φίδι είναι φυσικό σε ένα ζώο με κυλινδρικό σώμα να δυσκολεύεστε να υπολογίσετε που περίπου είναι το στομάχι του φιδιού και τι μέγεθος έχει, καθώς τα όργανα στα φίδια βρίσκονται στη σειρά το ένα μετά το άλλο.
Παρακάτω στις δυο ακόλουθες φωτογραφίες βλέπετε δυο διαφορετικά φίδια τα οποία φωτογραφήθηκαν αμέσως μετά το γεύμα. Το φίδι στην αριστερή φωτογραφία είναι ένα corn snake και το φίδι στη δεξιά φωτογραφία ένας πύθωνας Βιρμανίας, ή Burmese python.

 

Όταν μετά το γεύμα το στομάχι του φιδιού φαίνεται αρκετά φουσκωμένο (όπως στις φωτογραφίες) τότε μπορούμε να πούμε πως το φίδι είχε ένα καλό γεύμα. Σε ένα φίδι λοιπόν με μικρό κεφάλι, χρειάζεται να δώσουμε τόσα θηράματα όσα χρειάζεται για να γεμίσει το στομάχι του φιδιού σε ένα γεύμα. Ορισμένα φίδια έχουν κάποιες ιδιαιτερότητες. Όπως οι Βασιλικοί πύθωνες, οι οποίοι ενδέχεται όλο το χειμώνα να μη βάλουν μπουκιά στο στόμα τους και Άνοιξη και Καλοκαίρι να τρώνε τόσο πολύ και τόσο συχνά που να σας κάνει να αναρωτιέστε που το βάζουν τόσο φαγητό. Άλλα φίδια προτιμούν περισσότερη εναλλαγή στο πρόγραμμα σίτισης και είναι καλύτερο κάθε 2 εβδομάδες να παρατείνετε λίγες παραπάνω μέρες την αναμονή για το γεύμα. Κάτι που βεβαίως σε καμία περίπτωση δεν θα πρέπει να εφαρμόσετε σε φίδια που βρίσκονται στην ανάπτυξη.

Ένας εύκολος τρόπος να προσφέρεται πάνω από ένα ποντικάκια στο φίδι είναι με τη μέθοδο του follow-up ή τρενάκι. Μόλις τα πίσω πόδια από το πρώτο ποντικάκι φτάσουν στα σαγόνια του φιδιού, βάζουμε απαλά πίσω από το πρώτο ποντικάκι και το επόμενο. Κατά αυτό τον τρόπο μπορούμε να δίνουμε στο φίδι όσα ποντίκια πιστεύουμε ότι χρειάζεται για να χορτάσει. Για τα ενήλικα φίδια, να θυμάστε πως είναι προτιμότερο το φίδι να τρέφεται λίγο λιγότερο παρά λίγο περισσότερο. Για τα μωρά ή μικρά μέχρι ενός έτους φίδια χρειάζεται να τρώνε πολύ καλά διότι βρίσκονται στην ανάπτυξη.

Μετά από ένα πολύ μεγάλο γεύμα το φίδι χρειάζεται να παραμείνει για αρκετές μέρες στη θερμή πλευρά για να μπορέσει να χωνέψει το γεύμα του. Είναι πολύ σημαντικό αυτή την περίοδο να μην χειριζόμαστε καθόλου το φίδι διότι μπορεί να κάνει εμετό την τροφή του. Εμετό μπορεί να κάνει επίσης εάν η θερμοκρασία στο θερμότερο σημείο ή σημείο λιάσματος δεν είναι στα ικανοποιητικά για το είδος επίπεδα. Το φίδι εάν καταλάβει ότι η θερμοκρασία δεν είναι αρκετά αυξημένη και δεν επιτελείται η λειτουργία της πέψης θα κάνει εμετό την τροφή του σε προσπάθεια να μην σαπίσει στο στομάχι του. Εάν η θερμοκρασία είναι στα απαραίτητα για το είδος επίπεδα, δεν χειριζόμαστε το φίδι και αυτό παρόλα αυτά κάνει εμετό, τότε αυτό είναι μια ένδειξη ότι το φίδι είναι άρρωστο και σε αυτή την περίπτωση θα χρειαστεί να το πάμε σε κάποιον κτηνίατρο εξειδικευμένο στα ερπετά.

Προβλήματα στη διατροφή
Κάποια φίδια για διάφορους λόγους δεν τρώνε τελικά όσο κι αν επιμείνουμε. Υπάρχουν ωστόσο κάποια τρικ που μπορούμε να εφαρμόσουμε σε αυτές τις περιπτώσεις, με τη βοήθεια των οποίων ακόμη και τα πιο δύσκολα φίδια, τελικά δελεάζονται και τρώνε.
Σημ.: Δεν αναφέρομαι στους βασιλικούς πύθωνες (Ball python) για τους οποίους χρειάζεται να γραφτεί ξεχωριστό βιβλίο.

Πριν όμως περάσουμε σε αυτά τα διάφορα τρικ για να "πείσουμε" ένα δύσκολο φίδι να φάει, να επισημάνουμε και πάλι κάποια σημεία που ίσως μας έχουν διαφύγει και είναι η αιτία που το φίδι μας δεν τρώει:

Εάν έχουμε κάνει πράξη όλα τα παραπάνω και το φίδι εξακολουθεί και δεν τρώει, τότε θα χρειαστεί να εφαρμόσουμε άλλες μεθόδους ταΐσματος και θα τα αναφέρουμε κατά σειρά από προτεινόμενο έως λιγότερο προτεινόμενο.

Πλύσιμο του ποντικιού
Πολλά φίδια ενοχλεί η μυρωδιά που έχουν τα ποντίκια, τα οποία κλεισμένα σε ένα χώρο αποκτούν έντονη οσμή. Ένα τρικ λοιπόν είναι να πλύνουμε το ποντίκι με νερό και σαπούνι ώστε να φύγει αυτή η έντονη μυρωδιά.

Η μέθοδος της υφασμάτινης σακούλας
Ένας τρόπος είναι να τοποθετήσουμε γεύμα και φίδι μέσα σε μια υφασμάτινη σακούλα, την οποία θα κλείσουμε καλά με σπάγκο ή κολλητική ταινία για να μην αποδράσει το φίδι. Το ποντικάκι θα πρέπει να είναι χλιαρό όταν αγγίζουμε την κοιλιά του.
Τοποθετούμε την υφασμάτινη σακούλα με το φίδι και το ποντίκι μέσα, πάνω σε κάποια θερμαντική πλάκα (heat pad) έτσι ώστε η μισή μόνο να ακουμπάει στη θερμαντική πλάκα (αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό κυρίως το χειμώνα).
Ελέγχουμε σε 2-3 ώρες αν το φίδι έχει φάει.

Προσφέροντας Ζωντανό
Πολλά φίδια που δεν τρώνε κατεψυγμένο και στην πραγματικότητα ούτε καν του δίνουν σημασία, μπορεί να δεχτούν κάποιο ζωντανό ποντίκι. Εδώ είναι σημαντικό να θυμίσουμε ό,τι λέγαμε προηγουμένως στην ενότητα για τα ζωντανά ποντίκια. Εκεί αναφέρουμε εκτός των άλλων, οτι
είναι ασφαλές για το φίδι, αν προσφέρουμε το ποντίκι κρατώντας το με μια λαβίδα.

Το τσίμπημα της ουράς
Σε πολλά δενδρόβια-και όχι μόνο φίδια, πιάνει το εξής κόλπο για το οποίο θα χρειαστούμε δυο λαβίδες. Με τη μια λαβίδα κρατούμε το ποντίκι σε απόσταση αναπνοής από το στόμα του φιδιού και με την άλλη λαβίδα είμαστε έτοιμοι να τσιμπήσουμε ελαφρώς την ουρά του. Την ίδια στιγμή που θα τσιμπήσουμε ελαφρώς και στιγμιαία την ουρά, κουνάμε στιγμιαία και το ποντίκι 1-2 εκ. Το τέχνασμα σε αυτή την περίπτωση έγκειται στο να "δολώσουμε" το φίδι υπενθυμίζοντας του πως υπάρχει τροφή μπροστά του. Πολλά φίδια αφήνουν εκτεθειμένη την ουρά λίγα εκατοστά μακρύτερα από το σώμα τους ως δόλωμα-άλλωστε γι' αυτό και η ουρά σε αυτά τα φίδια έχει διαφορετικό χρώμα. Αφήνουν λοιπόν εκτεθειμένη την ουρά, και μόλις αντιληφθούν εκεί κοντά την παρουσία κάποιου ζώου, αρχίζουν να κουνάνε σπασμωδικά την ουρά για να προσελκύσουν το θήραμα να ασχοληθεί με την ουρά τους και ελεύθερα αυτά να το αιφνιδιάσουν ορμώντας από διαφορετική κατεύθυνση.

Μικρή τομή στον εγκέφαλο
Αυτή η μέθοδος είναι λίγο σκληρή για πολλούς, μιας και χρειάζεται με κάποιο ξυράφι, να κάνουμε μια μικρή τομή σε σχήμα "Χ" στο επάνω μέρος του εγκεφάλου ώστε να εκτεθούν στο φίδι τα εσωτερικά όργανα του εγκεφάλου και να το δελεάσουν.

Ξεγέλασμα με άλλη τροφή
Η μέθοδος αυτή έγκειται στο να "εξαπατήσουμε" το φίδι προσφέροντας του μια αγαπημένη ζωντανή τροφή (σαύρα, βάτραχο, άλλο είδος τρωκτικού) που στην πραγματικότητα δεν θα του δώσουμε. Κουνάμε ελαφρώς το placebo θήραμα μπροστά από το κεφάλι του φιδιού μέχρι αυτό να αρχίζει να φλικάρει τη γλώσσα του. Μόλις αρχίζει να δείχνει ενδιαφέρον, αλλάζουμε απότομα το placebo θήραμα με ένα αποψυγμένο
ποντίκι. Με την κίνηση το φίδι μπερδεύεται και αρπάζει το ποντίκι. Εκεί παγώνουμε, ώστε να δώσουμε χρόνο στο φίδι να καταπιεί το ποντίκι δίχως να του αποσπάμε -άθελά μας- την προσοχή.

Ξεγέλασμα με τη μυρωδιά
Μια παρόμοια με την προηγούμενη μέθοδο, είναι και το να ξεγελάσουμε το φίδι νομίζοντας οτι τρώει την αγαπημένη του τροφή. Όπως και στην προηγούμενη μέθοδο, πρόκειται για φίδι που έχει συνηθίσει σε άλλο είδος τροφής από αυτό που του προσφέρουμε. Εάν το φίδι τρώει με ευχαρίστηση σαύρες, βατράχια ή άλλα είδη τρωκτικών και εμείς δεν μπορούμε εύκολα να τα βρούμε, κάνουμε το εξής κόλπο. Αρχικά πλένουμε το ποντίκι με νερό και σαπούνι και στη συνέχεια τρίβουμε επάνω του το θήραμα που προτιμά το φίδι μας-όποιο κι αν είναι αυτό.
Αυτό που κάνουμε είναι να "αρωματίζουμε" το ποντίκι με τη μυρωδιά του θηράματος που έχει συνηθίσει το φίδι να τρώει.

Τάϊσμα με το ζόρι
Δεν είναι ότι καλύτερο ή ότι ευκολότερο αλλά εάν το φίδι δεν έχει φάει με κάποιο από τους προαναφερθέντες τρόπους, χρειάζεται να φάει άμεσα ώστε να μην καθυστερήσει στην ανάπτυξή του.
Το τάϊσμα με το ζόρι γίνεται πιάνοντας σταθερά το φίδι στη χούφτα μας και κρατώντας το κεφάλι του με τον δείκτη και τον αντίχειρα. Από πριν έχουμε ξεπαγώσει κάποιο ποντικάκι σε μέγεθος ελαφρώς μικρότερο από αυτό που επρόκειτο να φάει το φίδι μας εάν δεν το ταΐζαμε με το ζόρι. Κρατάμε απαλά αλλά σταθερά το κεφάλι του φιδιού και με τη βοήθεια κάποιου λεπτού αντικειμένου (καλαμάκι από σουβλάκι-όχι με τη μύτη) ανοίγουμε το στόμα του φιδιού τραβώντας απαλά προς τα κάτω με προσοχή ώστε να μην τραυματίσουμε το εσωτερικό του στόματος. Είναι μια λεπτή διαδικασία και χρειάζεται να ξέρουμε τι κάνουμε αλλιώς ενδέχεται να τραυματίσουμε το φίδι. Εάν δεν μπορούμε να το
κάνουμε μόνοι μας καλύτερα να μας βοηθήσει κάποιος περισσότερο εξοικειωμένος με αυτή τη διαδικασία.
Μόλις ανοίξουμε το στόμα του φιδιού, πιάνουμε το ποντίκι και τοποθετώντας το κεφάλι, αρχίζουμε να το σπρώχνουμε σιγά-σιγά προς τα κάτω, μέσα στο στόμα του φιδιού. Αφήνουμε το φίδι μήπως αρχίσει από μόνο του να καταπίνει. Εάν δεν θέλει να το φάει και κουνάει αριστερά-δεξιά το κεφάλι του για να το βγάλει, τότε πιάνουμε και πάλι σταθερά το κεφάλι του φιδιού και με τη βοήθεια τσιμπίδας ή λαβίδας σπρώχνουμε το ποντίκι πιο μέσα στο λαιμό μέχρι να μπει τουλάχιστον το μισό σώμα. Σε όλη αυτή τη διαδικασία χρειάζεται να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί ώστε να μην τραυματίσουμε το φίδι. Όλη αυτή η διαδικασία είναι καλύτερα να γίνει από κάποιο πιο έμπειρο άτομο.

 

 

t
-

Διατροφή φιδιών - Εγχειρίδιο με τις μεθόδους ταΐσματος των φιδιών