κατάταξη είδους, αναγνώριση
Κοινή ονομασία Ελληνικά:
οχιά, έχιδνα, όχεντρα, αστρίτης*, ασπίς**, κουρκούλης**, δρίτης**, θεριό**,
βουνόχεντρα***
Κοινή ονομασία Διεθνώς: sand viper, long-nosed
viper, long-nose viper, nose-horned viper, horned viper,
horn-nosed viper
*:
έτσι αποκαλούν σε πολλά μέρη της χώρας μας τις
οχιές. Στην πραγματικότητα ο
αστρίτης
είναι διαφορετικό είδος οχιάς από την κερασφόρο οχιά (Vipera
ammodytes)
**: σε πολλά σημεία της Ελλάδας οποιαδήποτε οχιά δουν την
αποκαλούν με αυτά τα ονόματα. Η
ασπίς
όμως είναι άλλο είδος οχιάς που δεν συναντάται στην Ελλάδα
***: έτσι αποκαλούν συνήθως την
Οθωμανική οχιά (Vipera xanthina), αλλά
πολλές φορές μπερδεύουν τα είδη και η ονομασία ισχύει και για άλλα
είδη οχιάς
Επιστημονική ονομασία: Vipera ammodytes
Ταξινόμηση της Κερασφόρου οχιάς:
| Βασίλειο (Kingdom) | Ζώα |
| Φύλο (Phylum) | Χορδωτά |
| Υπόφυλο (Subphylum) | Σπονδυλωτά |
| Κλάση (Class) | Ερπετά |
| Τάξη (Order) | Λεπιδωτά |
| Υπόταξη (Suborder) | Φίδια |
| Υπεροικογένεια (Superfamily) | Xenophidia |
| Οικογένεια (Family) | Viperidae |
| Υποοικογένεια (Subfamily) | Viperinae |
| Γένος (Genus) | Vipera |
| Είδος (Species) | ammodytes |
| Υποείδη (Subspecies) |
Vipera ammodytes
gregorwallneri,
Vipera ammodytes illyrica, Vipera ammodytes ruffoi, Vipera ammodytes montandoni Vipera ammodytes meridionalis, Vipera ammodytes transversovirgata, Vipera ammodytes transcaucasiana |
Στην Ελλάδα απαντώνται τα υποείδη: Vipera ammodytes meridionalis (Β. Ελλάδα και Κυκλάδες) και Vipera ammodytes montandoni (δυτική Μακεδονία). Στη Vipera ammodytes η απόληξη της ουράς έχει κόκκινο ή κίτρινο χρώμα ενώ στη Vipera ammodytes meridionalis έχει πράσινο ή κιτρινοπράσινο και η χρωματική αντίθεση στο υπόλοιπο του σώματος είναι πιο έντονη. Το κεφάλι στις Vipera ammodytes meridionalis είναι συχνά μικρότερο και το φύμα τοποθετημένο κατακόρυφα.
Οι οχιές στην Ελλάδα (εκτός από το νησί της Μήλου) είναι μικρές και σπανίως να φτάσουν τα 80-90 εκ. με συνηθέστερο τα 60-70 εκ. Σε αντίθεση με πολλά άλλα φίδια, εδώ η αρσενική οχιά είναι μεγαλύτερη από τη θηλυκή. Οι ελληνικές οχιές είναι το μοναδικό ιοβόλο (δηλητηριώδες) φίδι που απαντάται στη χώρα μας. Τα χρώματα της Vipera ammmodytes είναι πιθανό να αλλάζουν ελαφρώς από περιοχή σε περιοχή και από υποείδος σε υποείδος. Οι οχιές παρουσιάζουν φυλετικό διμορφισμό, αυτό σημαίνει πως υπάρχουν εξωτερικά χαρακτηριστικά που καταδεικνύουν τη διαφορά στο αρσενικό από το θηλυκό. Έτσι, οι αρσενικές οχιές έχουν γκριζωπό χρώμα ενώ οι θηλυκές καφετί. Οι οχιές αναγνωρίζονται εύκολα από τα φουσκωμένα μάγουλα, στα οποία υπάρχουν οι αδένες με το δηλητήριο. Λόγω των αδένων αυτών το κεφάλι έχει ένα τριγωνικό σχήμα όπως το βλέπει κανείς από επάνω (φωτ. 1).
φωτ. 1 Οχιά
Vipera ammodytes meridionalis φωτ. 2
Οχιά Vipera ammodytes
meridionalis
Άλλο χαρακτηριστικό της κερασφόρου οχιάς είναι το φύμα (φολιδωτή προεξοχή) που εξέχει σαν κερατάκι από το επάνω μέρος του στόματος (φωτ.2). Το φύμα αυτό διαφέρει σε σχήμα αναλόγως με τα υποείδη. Στην οχιά Vipera ammodytes είναι τοποθετημένο σε αμβλεία γωνία 45° περίπου ενώ στα υποείδη Vipera ammodytes montandoni και Vipera ammodytes meridionalis το φύμα είναι είτε κατακόρυφο είτε σε αμβλεία γωνία 20° περίπου.
Άλλο γνώρισμα αυτής της οχιάς είναι το ζιγκ-ζαγκ σχέδιο κατά μήκος της ράχης (φωτ. 3). Δεν είναι χαρακτηριστικό του είδους όμως, μιας και παρόμοιο σχέδιο έχει και ο αστρίτης, ο οποίος είναι ένα άλλο είδος οχιάς που συναντάται σπανιότερα στην Ελλάδα. Υπάρχει μάλιστα και ένα σχετικό άρθρο για το ρόλο αυτού του σχεδίου στις οχιές. Το σχέδιο αυτό κάποιες σπάνιες φορές ενδέχεται να μην είναι αρκετά έντονο σε κάποια φίδια και να φαίνεται αχνά επάνω στο φίδι. Επίσης, τα σχέδια μπορεί να είναι πιο λεπτά από την φωτογραφία παρακάτω, αλλά βασικό στοιχείο αναγνώρισης αποτελεί η ζιγκ-ζαγκ μορφή του σχεδίου.
φωτ.3 Οχιά
Vipera ammodytes meridionalis
οχιές:
οι
συνήθειες & η συμπεριφορά τους
Οι οχιές στην Ελλάδα προτιμούν ηλιόλουστες περιοχές με
ζεστές θερμοκρασίες για όλη τη διάρκεια της Άνοιξης και του Καλοκαιριού ενώ
απαντώνται τόσο σε ξηρές και άγονες περιοχές όσο και κοντά σε περιοχές με
πυκνότερη βλάστηση αλλά δεν συχνάζουν ανάμεσα στα χόρτα. Μπορεί να βρεθούν
και σε υψόμετρο 1800 μ. ψηλότερα από το επίπεδο της θάλασσας.
Η οχιές δραστηριοποιούνται και την ημέρα και τη νύχτα και κατά τις περιόδους με πολλή
ζέστη δραστηριοποιούνται περισσότερο τη νύχτα και μπορεί
να κατέβουν σε χαμηλότερο υψόμετρο σε ξέφωτα κοντά σε δάση. Επίσης, οι
οχιές που διαβιούν σε μεγάλο υψόμετρο είναι περισσότερο δραστήριες κατά τη
διάρκεια της ημέρας. Δεν είναι ασυνήθιστο να την βρούμε κοντά σε σπίτια με
κλήμα και συχνά σε σωρούς από ξύλα ή πέτρες.
Οι οχιές που βρίσκονται σε χαμηλότερο υψόμετρο δραστηριοποιούνται και κατά
τη διάρκεια της ημέρας αλλά και της νύχτας, ενώ εάν η ζέστη είναι αρκετά
υψηλή, δραστηριοποιείται μόνο κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Η ανήλικη ελληνική οχιά τρέφεται κυρίως με σαύρες, αλλά μετά την ενηλικίωση τρέφεται και με μικρά θηλαστικά, ποντίκια και πουλιά.
Οι ελληνικές οχιές δεν είναι καθόλου επιθετικά φίδια.
Το πρώτο πράγμα που θα κάνουν οι οχιές θα είναι να παραμείνουν ακίνητες ώστε
να μην δώσουν στόχο.
Κατά δεύτερο, εάν τις πλησιάζουμε κι άλλο μπορεί να κουλουριαστούν και να συρίζουν απειλητικά ώστε από τη μια να προειδοποιήσουν ότι δεν θέλουν να
τις ενοχλήσουν, από την άλλη προειδοποιούν ότι αν χρειαστεί θα προστατεύσουν
τον εαυτό τους από αυτό το μεγάλο πλάσμα που τους πλησιάζει και δεν
γνωρίζουν εάν θα τους βλάψει.
Τις περισσότερες φορές όμως οι οχιές παραμένουν καλά κρυμμένες και ακίνητες
ακόμη και εάν περάσουμε από δίπλα τους διότι αυτό είναι το βασικό
χαρακτηριστικό άμυνάς τους, η απόκρυψη και η αδράνεια. Εάν αντιληφθούμε την
οχιά πολύ κοντά μας, τότε μπορούμε με αργές κινήσεις να απομακρυνθούμε. Όσο
πιο κοντά της είμαστε τόσο πιο αργές θα πρέπει να είναι οι κινήσεις μας.
Όπως προ-είπαμε οι οχιές θα δαγκώσουν αφού ενοχληθούν ή εάν ξαφνιαστούν και
δεν έχουν χρόνο αντίδρασης για διαφυγή.
ΔΕΝ χρειάζεται να σκοτώσουμε την οχιά, γιατί ΔΕΝ ενδιαφέρεται
να μας κάνει κακό. Το μόνο που την ενδιαφέρει είναι να προστατεύσει τον
εαυτό της και είναι απόλυτα λογικό και φυσιολογικό αυτό. Εάν -όπως είπαμε
πιο πάνω- απομακρυνθούμε με αργές κινήσεις η οχιά θα παραμείνει στη θέση της
για να μην δώσει στόχο ή θα θελήσει να φύγει σε αντίθετη κατεύθυνση εάν
ενοχληθεί αρκετά.
Για τους ορειβάτες ή τους ανθρώπους που κάνουν συχνά περιηγήσεις σε περιοχές όπου διαβιούν οχιές, χρήσιμο είναι να έχετε μαζί σας ένα άγκιστρο (hook) το οποίο χρησιμοποιείται παγκοσμίως για την απομάκρυνση δηλητηριωδών ή επιθετικών φιδιών. Χρήσιμες πληροφορίες για τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιείται αυτό το εργαλείο μπορείτε να βρείτε στην ενότητα: χειρισμός φιδιών.
Πηγές:
Ludwig D., Agimi U., Luiselli L., Al-Sadoon, Andrén
C., Baron JP., Bettex F., Billing H., Böhme W., Joger U., Boshansky A.,
Pishchelev V., Boulenger G., Bruno S., Buttler J., Cattaneo A., Clark R.,
Δημητρόπουλος Α.,
Gubensek F., Sket D., Lebez D., Gulden J., Herrmann H-W.,
Jager U., Nilson G., Höggren M., Holzberger H., Mallow D.,
Μετάφραση-Προσαρμογή: webm...@reptilesalonica.com
|
Σχετικοί σύνδεσμοι |
|
| προτεινόμενα βιβλία | |
|
|
|
« Τα δηλητηριώδη φίδια της Ελλάδας
