Ερπετά - Η Ελληνική Πύλη :: Mites και Ticks (Ακάρια και Τσιμπούρια)

Τι είναι τα mites;

Δεν υπάρχει πιο ενοχλητικό πράγμα για έναν ερπετόφιλο απ' το να ανακαλύψει ότι έχει mites στη συλλογή του. Τα mites δεν είναι τίποτα άλλο από ακάρια (ψείρες) ερπετών. Είναι ένα αραχνοειδές, ένα εκτοπαράσιτο. Υπάρχουν πάνω από 250 διαφορετικά είδη mites τα οποία προσβάλουν τα ερπετά. Τα συχνότερα όμως εμφανιζόμενα είναι δύο. Είναι τα mites που προσβάλουν τα φίδια, με επιστημονικό όνομα Ophionyssus natricis και τα mites που προσβάλουν τις σαύρες, με επιστημονικό όνομα Hirstiella trombidiiformis. Τα mites τρέφονται ρουφώντας αίμα από τα ερπετά και είναι πολύ ενοχλητικά, δημιουργούν μεγάλο stress. Τα mites επίσης μπορεί να είναι φορείς σοβαρών ασθενειών -όχι όμως επικίνδυνων για τον άνθρωπο.
Για να καταλάβετε αν ένα φίδι έχει mites, πάρετε ένα μεγεθυντικό φακό και το ερπετό στα χέρια σας και κάτω από δυνατό φως, εξετάστε προσεκτικά το κάτω μέρος του ζώου. Τα mites κρύβονται γύρω από τα μάτια, μπροστά στα ανοίγματα θερμοεντοπισμού (για φίδια) ρουθούνια (για σαύρες) και πίσω στον πρωκτό. Αν το ερπετό έχει mites, θα δείτε μικρά μαύρα στίγματα να κινούνται, καφετί ή ασημί χρώματος, στο μέγεθος μισού κεφαλιού της καρφίτσας. Κάποια από αυτά θα μεταπηδήσουν στα χέρια σας καθώς θα εξετάζετε το ερπετό. Ταυτόχρονα θα σας πιάσει μια φαγούρα αλλά μην ανησυχείτε. Τα mites δεν ενδιαφέρονται για το δικό σας αίμα. Επίσης μπορείτε να τα βρείτε στο λαιμό και στο πηγούνι, μέσα στις φολίδες, γι' αυτό τεντώστε καλά το δέρμα του ερπετού σ' εκείνο το σημείο και εξετάστε σχολαστικά για αυτά τα μικρά κινούμενα ακάρια.
Σε μικρό αριθμό, τα mites απλώς θα είναι ενοχλητικά για το ερπετό, αναγκάζοντας το να βυθίζεται για παρατεταμένη διάρκεια στο μπολάκι με το νερό, ενώ εάν τα mites είναι πολλά μπορεί να προκαλέσουν αναιμία, ανορεξία, δυσκολίες στην αλλαγή δέρματος ακόμη και θάνατο.

mites Ophionyssus natricis

Τι πρέπει να γνωρίζω για τη συστηματική αντιμετώπισή τους;

Τα mites των ερπετών έχουν πέντε στάδια ανάπτυξης στην ζωή τους. αυγό-νύμφη-προνύμφη-δευτερονύμφη-ενήλικο. Τα τρία μεσαία στάδια έχουν από μια έκδυση δέρματος που θα τα μεταλλάξει στο επόμενο στάδιο ανάπτυξης. Ιδανικές περιβαλλοντικές συνθήκες ανάπτυξης για όλα τα στάδια ανάπτυξης των mites, είναι σε θερμοκρασία 22 - 35 βαθμούς Κελσίου και 70%-90% υγρασία. Η μέση μακροβιότητα επηρεάζεται από τη σχετική υγρασία και θερμοκρασία. Η περίοδος της εξέλιξης των ενδιάμεσων σταδίων και η διάρκεια ζωής των ενηλίκων αυξάνεται κατά πολύ σε χαμηλότερες θερμοκρασίες. Όλα τα στάδια ζωής θανατώνονται με έκθεση στους +39 ή στους -5 βαθμούς Κελσίου, για διάστημα μερικών ημερών. Τα mites πνίγονται εύκολα όταν βυθιστούν σε νερό ή εκτεθούν σε υγρασία κάτω του 20%. Στις θερμοκρασίες που διαβιούν τα περισσότερα φίδια, τα στάδια εξέλιξης ολοκληρώνονται σε 13-19 μέρες. Σε ψυχρότερες συνθήκες μπορούν να ζήσουν και παραπάνω από 40 μέρες.

Οι θηλυκές γεννούν 1-2 ντουζίνες αυγά τη φορά και μπορούν να γεννήσουν 60-80 αυγά στη διάρκεια ζωής τους. Τα αυγά είναι κολλώδη και προσκολλώνται στην επιφάνεια που εναποτίθενται. Τα εναποθέτουν σε κάποιο σημείο στο τεράριουμ, μερικές φορές ψηλά στο εσωτερικό του. Όταν είναι εφικτό, προτιμούν να γεννούν σε σκοτεινά-υγρά σημεία του τεράριουμ. Τα αυγά είναι δυνατόν να εναποτεθούν στα σώματα μεγάλων φιδιών, ειδικότερα Βοών ή Πυθώνων. Συνήθως γύρω από τα μάτια και πίσω στον πρωκτό. Σε ιδανικές συνθήκες τα αυγά εκκολάπτονται σε μια μέρα, ενώ σε ψυχρότερες θερμοκρασίες μπορεί να εκκολαφθούν και σε πέντε μέρες. Υπάρχει μια κοινή εκτίμηση από τούς κατόχους ερπετών ότι σε μερικές περιπτώσεις τα αυγά των mites παραμένουν γόνιμα ακόμα και μετά από παρατεταμένες περιόδους. Πραγματικά, αυτό είναι κάτι που το διαπίστωσα προσωπικά! Είχα φτάσει σε απόγνωση, αν μπορούσα θα τους έβαζα φωτιά-1 μήνα είχα το τεράριουμ έξω στο κρύο και όταν το έβαλα πίσω στη θέση του...ω! τι έκπληξη! είδα baby mites μέσα στο τεράριουμ μετά από 3 μέρες!!!!

Το στάδιο της νύμφης διαρκεί 1 με 2 μέρες. Έχουν ένα ωχρό λευκό χρώμα, σχεδόν αθέατο με γυμνό μάτι. Δεν τρέφονται και ενώ είναι ικανά να περπατούν, συνήθως δεν μετακινούνται πολύ από το σημείο στο οποίο βρίσκονται και είναι και τα υπόλοιπα αυγά. Το στάδιο της πρώτο-νύμφης διαρκεί 3 με 14 μέρες. Σε αυτό το στάδιο εξέλιξης περπατούν αρκετά και διανύουν μεγάλες αποστάσεις. Έλκονται από τη μυρωδιά του φιδιού και μπορούν να το μυρίσουν ακόμα και σε απόσταση 2-3 μέτρων και να ψάξουν να το βρούνε. Οι πρώτο-νύμφες, χρειάζονται ένα γεύμα αίματος για να μεταμορφωθούν στο επόμενο στάδιο. Μετά από ένα καλό γεύμα αίματος, οι πρώτο-νύμφες αποκτούν ένα σκούρο κόκκινο χρώμα και είναι μικρότερες από τις θηλυκές. Όταν τραφούν αρκετά αφήνουν το ερπετό και ψάχνουν μια σκοτεινή και υγρή γωνία για να εκδύσουν μέσα σε 12-24 ώρες από την ώρα που φάγανε.
Καλά τρεφόμενες πρώτο-νύμφες βρίσκονται συνήθως πνιγμένες στο δοχείο νερού των ερπετών και είναι συνήθως η πρώτη ένδειξη ότι υπάρχουν mites. Η δεύτερο-νύμφη έχει μαλακό σώμα και είναι σκούρο-κόκκινη ή μαύρη. Δεν τρέφεται και συνήθως δεν μετακινείται. Αυτό το στάδιο σπάνια ανιχνεύεται πάνω στο φίδι, με εξαίρεση σε μεγάλα φίδια και στην περιοχή γύρω από τα μάτια. Οι δεύτερο-νύμφες έχουν μια έκδυση μέσα σε 24 ώρες για να μεταμορφωθούν σε ενήλικα mites. Τα ενήλικα αρσενικά είναι μικρότερα από τα ενήλικα θηλυκά. Ως ενήλικα πλέον χρειάζονται μια με δυο μέρες για να πάρουν το τελικό μέγεθός τους και σ αυτό το διάστημα ψάχνουν πάνω και έξω από το ερπετό για το ταίρι τους. Σε ιδανικές συνθήκες η διάρκεια ζωής των ενηλίκων είναι 10-32 μέρες. Οι ενήλικες θηλυκές είναι αυτά τα χοντρά mites. Μετά την έκδυση ζυγίζουν 0,5 mg. αλλά πλήρως τρεφόμενες ζυγίζουν 0,75 mg. Οι θηλυκές ζευγαρώνουν με τα αρσενικά πριν το πρώτο τους γεύμα. Αυτά τα ζευγαρώματα επιφέρουν αυγά που θα γίνουν θηλυκά mites όταν εκκολαφθούν. Τα αρσενικά δεν θα ζευγαρώσουν με θηλυκές που έχουν τραφεί πρώτα. Αυτές οι παρθένες θηλυκές θα γεννήσουν τα αρσενικά mites. Ώσπου να επιτευχθεί το τελικό μέγεθος θα χρειαστούν 4 με 6 μέρες και μετά από αυτό αφήνουν το ερπετό και ψάχνουν μέρος για να γεννήσουν. Μετά από μια εβδομάδα περίπου οι θηλυκές έχουν σχεδόν το μισό από το προηγούμενο μέγεθος και ψάχνουν και πάλι το ερπετό για να ξεκινήσουν νέα σειρά γευμάτων. Οι θηλυκές που ψάχνουν μέρος για να γεννήσουν μπορεί να διανύσουν πολύ μεγάλες αποστάσεις.

Τρόποι αντιμετώπισης

Οι τρόποι αντιμετώπισης περιλαμβάνουν τη χρήση των κάτωθι παρασκευασμάτων/προϊόντων (κατά σειρά αποτελεσματικότητας):

σπρέι Provent-a-mite
ταμπλέτες σκωροκτόνου Vapona
Ivermectin (Ivomec)
Trichlorfon (Neguvon)

Τα mites είναι εύκολο να καταπολεμηθούν αρκεί να δράσετε συστηματικά και οργανωμένα. Πρώτα απ' όλα προμηθευτείτε γάντια μιας χρήσεως από latex ώστε να εξασφαλίσετε πώς όποτε χειρίζεστε το φίδι σας να μην μεταφέρετε mites ή τα αυγά τους παντού στους χώρους απ' όπου περνάτε. Επίσης είναι χρήσιμα και για την επαφή με οιαδήποτε χημικά.

Σπρέι Provent-a-mite. Το συγκεκριμένο προϊόν είναι το Νο.1 αποτελεσματικότερο προϊόν μέχρι αυτή τη στιγμή, το οποίο αποδεδειγμένα φέρνει αποτελέσματα στην αντιμετώπιση των mites και ticks στα ερπετά. Με λίγα ψεκάσματα μπορείτε να απαλλαγείτε αποκλειστικά από τα ακάρια ερπετών και επίσης είναι αρκετά φιλικό και προς τα ίδια τα ζώα με εξαίρεση μικρά ερπετά και όλων των ειδών τις αράχνες και ταραντούλες. Το μόνο αποτρεπτικό όσο αφορά στη χρήση και διάδοσή του είναι η τιμή του και ο τρόπος απόκτησης. Το συγκεκριμένο προϊόν είναι Αμερικανικής κατασκευής και επιπλέον είναι αρκετά ακριβό. Παρόμοιας σύστασης αλλά ίσως λιγότερο δραστικό είναι και το σπρέι Ardap που ευκολότερα μπορείτε να βρείτε στην Ελλάδα.

Ταμπλέτες σκωροκτόνου Vapona. Αυτές οι ταμπλέτες σκωροκτόνου είναι η αμεσότερη και συνηθέστερα χρησιμοποιούμενη λύση στον πόλεμο ενάντια στα mites. Ωστόσο δεν είναι και τόσο αθώα από χημικής άποψης, καθώς είναι ικανά να προκαλέσουν προβλήματα στο νευρικό σύστημα, απώλεια ελέγχου νευρομυϊκών λειτουργιών, ανορεξία, ακόμη και θάνατο, αλλά εάν ακολουθήσετε τις οδηγίες έκθεσης δεν υπάρχει πρόβλημα. Τα όποια προβλήματα χημικής φύσεως που μπορεί να προκαλέσουν προβλήματα στα ερπετά, αφορούν κυρίως μικρά-μωρά φίδια και φίδια άγνωστα στην αγορά ερπετών για τα οποία δεν υπάρχουν προγενέστερες περιπτώσεις θεραπείας με ταμπλέτες σκωροκτόνου Vapona. Αναφέρομαι στα φίδια όπως οι white-lipped pythons, ringed pythons και μερικά ασιατικά rat snakes.
Έτσι αυτό που πρέπει να κάνετε είναι να βάλετε αρχικά μια ποσότητα σκωροκτόνου Vapona για να εξασφαλιστεί ότι θα επηρεάσει τα mites, αλλά όχι τόσο πολύ ώστε να προκαλέσει πρόβλημα στο ερπετό. Το τρυκ εδώ είναι ότι πρέπει να χρησιμοποιηθεί για μικρό χρονικό διάστημα. Μία ταμπλέτα σκωροκτόνου Vapona θα μπορεί για εβδομάδες να σκοτώνει ιπτάμενα έντομα αλλά για τα mites δεν μπορεί να κάνει τίποτα εάν χρησιμοποιηθεί παραπάνω από 7 μέρες.
Έτσι, η σωστή χρήση του προϊόντος -και για να είναι αποτελεσματική- είναι να χρησιμοποιηθεί μια ταμπλέτα κάθε 3 μέρες για 3 εβδομάδες, ενώ η κάθε ταμπλέτα δεν πρέπει να μένει για πάνω από 3 ώρες μέσα στο τεράριουμ. Αν το ερπετό μυρίζει επανειλημμένα την ταμπλέτα Vapona με τη γλώσσα του, μπορεί να πάρει παραπάνω δόση, αλλά είναι εξαιρετικά απίθανο ένα ερπετό να ενδιαφέρεται για παραπάνω από λίγα δευτερόλεπτα σε κάτι που μυρίζει τόσο έντονα. Μετά την πάροδο των τριών ωρών πρέπει να απομακρύνετε την ταμπλέτα Vapona και να αερίσετε το τεράριουμ για 1 ώρα τουλάχιστον. Η προαναφερθείσα μέθοδος έχει αποτέλεσμα για τα περισσότερα ερπετά, προσέχοντας όπως πάντα να αποφεύγουμε την χρήση σε ευαίσθητα ερπετά (σε αυτά που προαναφέραμε προηγουμένως). Μετά την πάροδο των τριών ωρών, προσέξτε εάν το ερπετό συμπεριφέρεται και κινείται φυσιολογικά. Αν συμβαίνει κάτι ασυνήθιστο -ακόμη και με την παραμικρή υποψία- απομακρύνετε αμέσως την ταμπλέτα, αερίστε το τεράριουμ για 2 ώρες και μετά βάλτε μικρότερη ποσότητα. Επίσης προσέξτε για επιζώντα mites. Αν βρείτε κάποιο, πάρτε το στα χέρια σας και δείτε αν ζει. Έχετε υπόψη σας πως οι αναθυμιάσεις από την ταμπλέτα Vapona δεν επηρεάζουν και δεν φέρουν κανένα αποτέλεσμα στα αυγά των mites.

Τα mites που βρίσκονται γύρω από τα μάτια, στις φολίδες κάτω από το πηγούνι και στον πρωκτό, ενδέχεται να επιβιώσουν μετά από σύντομη έκθεση στο προϊόν. Κρυμμένα μέσα σε φολίδες, έχουν τον απαραίτητο αέρα που τους χρειάζεται για να περάσουν το μεγάλο οσφρητικό σοκ από την ταμπλέτα Vapona και να επιζήσουν.
Κάτι άλλο που πρέπει να ξέρετε είναι ότι οι ταμπλέτες σκωροκτόνου Vapona είναι αποτελεσματικές για την αντιμετώπιση των mites μέσα στο τεράριουμ αλλά όλα τα mites δεν είναι μέσα στο τεράριουμ, υπάρχουν και εκτός αυτού. Έτσι οι ταμπλέτες σκωροκτόνου Vapona θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν σε συνδυασμό με άλλα χημικά προϊόντα εξωτερικού χώρου. Οι κάτοχοι που έχουν στη συλλογή τους αραχνοειδή άλλα έντομα ή άλλα πολύ ευαίσθητα σαυροειδή, όπως είναι τα day gecko, καθώς και άλλα μικρόσωμα γκέκο, πρέπει να τα απομακρύνουν από το δωμάτιο. Για να ψεκάσετε στο υπόλοιπο δωμάτιο χρησιμοποιείστε το άοσμο κοινό εντομοκτόνο για τις κατσαρίδες που πωλείται στα σούπερ μάρκετ, με μέγιστη προσοχή, ώστε τα σταγονίδια να μην έρθουν σε επαφή με το εσωτερικό του τεράριουμ. Καλύψτε οποιοδήποτε πλέγμα εξαερισμού του τεράριουμ και ψεκάστε εξωτερικά από αυτό και γύρω-γύρω. Ψεκάστε κατά τον ίδιο τρόπο που θα ψεκάζατε για κατσαρίδες αλλά με προσοχή ώστε να μην πέσουν σταγονίδια μέσα στο τεράριουμ.

Ivermectin. Η χημική ουσία Ivermectin, περιέχεται στο σκεύασμα Ivomec. Χρησιμοποιήστε μια σταγόνα ανά 450 γρ. βάρους, κάθε δυο εβδομάδες, με χορήγηση από το στόμα. Αυτή η ουσία ενεργεί εσωτερικά και όχι εξωτερικά όπως οι προηγούμενες. Από τη στιγμή που η συγκεκριμένη χημική ουσία χορηγηθεί, θα κυκλοφορήσει στο αίμα και ακολούθως θα σκοτώσει τα mites και ticks τα οποία τρέφονται με το αίμα του ερπετού. Πάντως έχει αναφερθεί, ότι η χορήγηση της συγκεκριμένης χημικής ουσίας με αυτό τον τρόπο δεν φέρνει ουσιαστικά αποτελέσματα. Άλλη χρήση αυτού του προϊόντος είναι η διάλυσή του και χρησιμοποίησή του ως σπρέι. Η δοσολογία είναι 10 mg. Ivomec σε 11,5 Kg. νερού. Ήταν αποτελεσματικό όταν χρησιμοποιήθηκε κάθε 4-5 μέρες συνεχόμενα για 3 εβδομάδες.
Προσοχή! Η χημική ουσία Ivermectin είναι σταθερή, δεν διαλύεται εύκολα στο νερό και συσσωρεύεται στον οργανισμό όπως και το παλαιότερα χρησιμοποιούμενο (απαγορευμένο εδώ και πολλά χρόνια) DDT. Συνεπώς, το προϊόν να μην χρησιμοποιηθεί σε μικρότερες σαύρες όπως είναι τα γκέκο και σε πολύ ευαίσθητα νεαρά φίδια όπως τα ασιατικά rat snakes και οι white-lipped pythons και ringed pythons. Για τα υπόλοιπα ερπετά να ακολουθηθούν πιστά οι οδηγίες δοσολογίας του συγκεκριμένου προϊόντος για τη συγκεκριμένη χρήση (καταπολέμηση των εκτο-παράσιτων).

Trichlorfon (Neguvon). Η συγκεκριμένη χημική ουσία διαλυμένη σε νερό είχε αποτελέσματα. Συγκεκριμένα, η δοσολογία είναι: 1 κουταλάκι του γλυκού της σκόνης Neguvon σε μισό λίτρο νερού. Ανακατεύουμε καλά και έπειτα αδειάζουμε σε κάποιο δοχείο με βαλβίδα ψεκασμού. Στη συνέχεια βγάζουμε το ερπετό από το τεράριουμ και καθαρίζουμε καλά το τεράριουμ και το μπολάκι με το νερό. Στη συνέχεια τοποθετούμε μόνο εφημερίδα και τίποτα άλλο (ούτε μπολάκι με νερό) και ψεκάζουμε με το προπαρασκευασμένο διάλυμα Neguvon παντού μέσα στο τεράριουμ και ιδιαίτερα στις γωνίες. Μέχρι να στεγνώσει το τεράριουμ ασχολούμαστε με τον ψεκασμό του ερπετού. Παίρνουμε το ερπετό στη μπανιέρα και ψεκάζουμε προσεκτικά σε όλο το σώμα προσέχοντας να μην ψεκάσουμε κατευθείαν στο στόμα του ερπετού. Στη συνέχεια βάζουμε το ερπετό σε μια καθαρή μαξιλαροθήκη και το αφήνουμε για 48 ώρες μέσα στο τεράριουμ. Έπειτα βάζουμε καθαρό νερό στο μπολάκι νερού και το τοποθετούμε στο τεράριουμ μαζί με το ερπετό.
Επαναλαμβάνουμε άλλη μια φορά την όλη διαδικασία σε 12 μέρες.

Το διάλυμα Neguvon μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να ψεκάσουμε και εξωτερικά του τεράριουμ, στο δωμάτιο που βρίσκεται το ερπετό. Ψεκάστε γύρω-γύρω από το τεράριουμ και σε όλο το δωμάτιο. Επαναλάβετε έπειτα από 3 μέρες και έπειτα από μια εβδομάδα. Διάλυμα Neguvon που έμεινε πάνω από ένα μήνα δεν είναι πλέον αποτελεσματικό. Αδειάστε το περιεχόμενό του στην αποχέτευση και επαναλάβετε τη διαδικασία παρασκευής του διαλύματος όπως προαναφέραμε.
Προσοχή! Το προϊόν έχει μάλλον ανεπιθύμητες παρενέργειες σε μικρότερες σαύρες όπως είναι τα γκέκο και σε αυτές τις περιπτώσεις δεν πρέπει να χρησιμοποιηθεί.

Ticks (τσιμπούρια ερπετών)

Τα ticks είναι απλά πιο μεγαλόσωμα mites με τη διαφορά ότι ενδέχεται να είναι φορείς μολυσματικών ασθενειών όχι όμως επικίνδυνων για τον άνθρωπο. Στην εμφάνισή τους μοιάζουν με τα τσιμπούρια των σκυλιών, είναι αρκετά μεγαλόσωμα και διακρίνονται σχετικά εύκολα με γυμνό μάτι. Δεν απαντώνται συχνά στα ερπετά παρά μόνον σε περιορισμένο αριθμό ερπετών τα οποία έχουν εισαχθεί ως WC (wild caught-πιασμένα από τη φύση). Εάν αντιληφθούμε την παρουσία ticks στο ερπετό μας, μπορούμε απλά να τα αφαιρέσουμε με μια λαβίδα. Τα ticks αφήνουν διάφορα ένζυμα και ουσίες στο δέρμα του ερπετού για να μαλακώσει σε εκείνο το σημείο το δέρμα και να μπορούν ευκολότερα να τραφούν με το αίμα του ερπετού. Αφαιρώντας λοιπόν τα ticks, το σημείο στο οποίο τρεφόταν ίσως είναι ερεθισμένο. Καθαρίστε αυτό το σημείο με μια μπατονέτα και Betadine.

Σημ.: Όλες οι μέθοδοι που αναφέρονται παραπάνω έχουν χρησιμοποιηθεί με ασφάλεια από τον γράφοντα και στις προαναφερθείσες αναλογίες δεν παρουσιάστηκε κανένα πρόβλημα σε όποια ερπετά χρησιμοποιήθηκε κάποια θεραπεία (με εξαίρεση μικρόσωμα γκέκο, ασιατικά rat snakes νεαρής ηλικίας, white-lipped pythons, ringed pythons). Συνεπώς δεν φέρουμε καμία ευθύνη για λανθασμένη χρήση ή και εφαρμογή των άνωθεν οδηγιών, οι οποίες ως σκοπό έχουν την απαλλαγή των ερπετών από εκτο-παράσιτα.

« Ασθένειες & Ερπετά